Rượu Cốm là gì? Quy trình sản xuất, hương vị và cách thưởng thức

Mỗi khi gió heo mây tràn về trên khắp nẻo đường Hà Nội, hương thơm thanh mát của cốm làng Vòng lại khiến lòng người xao xuyến. Không chỉ dừng lại ở những gánh cốm mỏng dẻo bọc trong lá sen hay món xôi cốm béo ngậy, hạt cốm xanh non còn được chắt lọc tinh túy để tạo nên một thức uống ngất ngây: rượu cốm.

Với sắc xanh ngọc bích mượt mà cùng vị cay ngọt êm đằm đặc trưng, dòng rượu này đã trở thành món quà tao nhã đại diện cho nét ẩm thực tinh tế của đất Hà Thành. Nhưng thực chất rượu cốm là gì, cách làm rượu cốm hay cách ngâm rượu cốm tại nhà như thế nào để đạt hương vị chuẩn nhất? Hãy cùng Rượu Organic tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

Rượu Cốm là gì?

Rượu cốm là loại rượu truyền thống được chế biến từ thành phần chính là hạt cốm tươi (hoặc cốm khô) làm từ nếp nương, nếp cái hoa vàng khi lúa còn đang ở thời kỳ ngậm sữa.

Khác với các loại rượu gạo trắng hay rượu nếp thông thường, rượu cốm mang màu xanh cốm dịu nhẹ (hoặc sắc vàng ngà ngọc bích), nước rượu có độ sánh nhẹ, tỏa ra mùi thơm dịu tự nhiên của lá sen, hương cốm mới hòa quyện với vị cay nồng quyến rũ của men rượu truyền thống.

Rượu Cốm có nguồn gốc từ đâu?

Nguồn gốc của rượu cốm gắn liền với vùng đất kinh kỳ Hà Nội, nơi nổi tiếng với làng nghề làm cốm cổ truyền như làng Vòng (Cầu Giấy) hay làng Mễ Trì (Nam Từ Liêm).

Nét văn hóa làm cốm đã có từ hàng trăm năm trước. Ban đầu, người dân làm cốm để thưởng thức tươi hoặc chế biến các món ăn mùa thu. Tuy nhiên, để lưu giữ được hương vị ngọt ngào của lúa non qua suốt mùa đông hay các dịp lễ Tết, những người nghệ nhân tài hoa đã sáng tạo ra phương pháp ngâm ủ cốm cùng men thuốc bắc và rượu nếp chưng cất. Từ đó, dòng rượu cốm tinh tế ra đời và trở thành thức uống thanh nhã không thể thiếu trên bàn tiệc của người Hà Nội xưa.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về: Rượu gạo là gì? Hương vị, quy trình nấu và cách thưởng thức

Hương vị đặc trưng của rượu Cốm là gì?

Không phải ngẫu nhiên mà rượu cốm lại làm say đắm biết bao tâm hồn ẩm thực. Hương vị của dòng rượu này là sự hòa quyện hoàn hảo giữa nét mộc mạc của đồng quê và sự tinh tế trong chế biến:

• Mùi hương dịu mát: Mở nắp hũ rượu, bạn sẽ cảm nhận ngay hương thơm thoang thoảng của lúa non ngậm sữa, xen lẫn chút hương thanh thanh của lá sen và mùi thảo mộc dịu nhẹ từ men rượu.
• Vị ngọt êm đằm: Nhấp một ngụm nhỏ, đầu lưỡi sẽ cảm nhận được vị ngọt thanh bùi bùi tự nhiên của hạt cốm. Vị cay nồng xuất hiện nhẹ nhàng, không xộc hay gắt họng mà trôi qua cổ họng vô cùng mượt mà.
• Hậu vị ấm áp: Sau khi uống, cảm giác ấm áp đọng lại nơi cổ họng cùng hậu vị ngọt đằm dai dẳng, khiến người thưởng thức muốn nhâm nhi mãi không dừng.
• Không gây cảm giác mệt mỏi: Rượu cốm ngâm ủ đủ ngày có nồng độ cồn nhẹ đến vừa phải (thường từ 18 – 28 độ), giúp người uống cảm thấy thư thái, không bị nhức đầu hay rát cổ vào sáng hôm sau.

Quy trình làm rượu Cốm chuẩn Hà Nội

Để tạo nên những giọt rượu chuẩn vị Hà Thành, cách làm rượu cốm hay cách ngâm rượu cốm đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn trọng từ khâu chọn nguyên liệu cho đến kỹ thuật ngâm ủ.

Bước 1: Chuẩn bị nguyên liệu

• Cốm: Chọn cốm tươi từ lúa nếp cái hoa vàng (đặc biệt là cốm mùa thu). Hạt cốm dẻo, mỏng, có màu xanh tự nhiên và thơm nức mùi lúa mới. Nếu không có cốm tươi, có thể dùng cốm khô chất lượng cao.
• Men rượu: Sử dụng bánh men thuốc bắc gia truyền giã mịn.
• Rượu nền: Dùng rượu nếp trắng chưng cất thủ công có độ cồn khoảng 38 – 42 độ.
• Chum sành: Chum sành nung không tráng men giúp rượu ngấu nhanh và xả độc tố tốt nhất.

Bước 2: Chế biến cốm và trộn men

• Nếu dùng cốm tươi, bạn nhặt sạch lá trấu sót lại. Nếu dùng cốm khô, có thể đem vẩy một chút nước ấm nhẹ hoặc hấp sơ qua xửng hấp trong 3 – 5 phút cho hạt cốm dẻo mềm trở lại.
• Để cốm nguội hoàn toàn. Rắc đều bột men thuốc bắc vào cốm theo tỷ lệ chuẩn, trộn nhẹ tay để hạt cốm bám đều men mà không bị nát.

Bước 3: Ủ lên men khô

• Cho phần cốm đã trộn men vào chum sành, đậy kín miệng chum bằng vải mỏng hoặc lá chuối khô.
• Đặt chum ở nơi kín gió, khô ráo từ 3 – 4 ngày. Khi mở ra thấy cốm bắt đầu mọng nước, tiết ra dòng nước mật ngọt lịm và tỏa hương thơm nồng nàn là đạt yêu cầu.

Bước 4: Ngâm chiết cùng rượu trắng

• Đổ từ từ rượu nếp trắng chưng cất vào chum cốm đã ủ lên men (tỷ lệ khoảng 1kg cốm : 2 – 3 lít rượu nền).
• Đậy kín nắp chum, niêm phong cẩn thận. Ngâm ủ tối thiểu từ 3 – 6 tháng. Thời gian ngâm càng lâu, rượu cốm sẽ càng hòa quyện, nước rượu chuyển sang sắc ngọc bích óng ả và uống cực kỳ êm.

Các loại rượu Cốm phổ biến

Tùy thuộc vào phương pháp chế biến và tỷ lệ nguyên liệu, trên thị trường hiện nay phổ biến 3 dòng rượu cốm chính:

Rượu Cốm ngâm truyền thống

Đây là dạng rượu cốm được làm theo phương pháp ngâm chiết hạt cốm tươi/khô chín tới trong rượu nếp trắng chưng cất. Rượu thu được có màu vàng ngà hoặc xanh nhạt, trong suốt, độ cồn từ 25 – 30 độ, giữ trọn vị cay nồng ấm đằm và hương thơm nguyên bản của cốm.

Rượu Cốm lên men

Dòng rượu này thu được từ quá trình lên men tự nhiên hạt cốm cùng bánh men thuốc bắc rồi đem chưng cất hoặc vắt trực tiếp nước cốt. Rượu cốm lên men có nồng độ nhẹ hơn (khoảng 18 – 22 độ), vị ngọt đậm tự nhiên và nước rượu sánh đục dịu mắt.

Rượu Cốm sữa

Rượu cốm sữa (hay còn gọi là rượu cốm sữa dừa/rượu cốm nếp sữa) là sự biến tấu sáng tạo và vô cùng được ưa chuộng. Trong quy trình làm rượu cốm sữa, người ta kết hợp nước cốt cốm lên men cùng với nước cốt dừa tươi hoặc sữa nếp tự nhiên.

Thành phẩm rượu có màu xanh ngọc bích sánh mịn như sữa, béo ngậy, độ cồn rất nhẹ (12 – 15 độ). Rượu cốm sữa uống ngậy béo, thơm phức, cực kỳ thích hợp cho phụ nữ hoặc những ai thích dòng rượu ngọt nhẹ giải khát.

Cách thưởng thức rượu Cốm

Để cảm nhận trọn vẹn sự tinh tế của rượu cốm, bạn có thể áp dụng các cách thưởng thức sau:

• Thưởng thức ở nhiệt độ phòng: Rót rượu ra những chiếc ly gốm nhỏ, nhấp từng ngụm chậm rãi để cảm nhận độ sánh, vị ngọt dịu và hương thơm lúa non lan tỏa nơi khoang miệng.
• Uống lạnh: Rượu cốm (đặc biệt là rượu cốm sữa) khi được ướp lạnh trong ngăn mát tủ lạnh hoặc uống cùng đá viên lớn sẽ trở nên cực kỳ sảng khoái, làm tăng độ béo ngậy và dịu vị cay.
• Kết hợp ẩm thực: Rượu cốm rất hợp khi thưởng thức cùng các món ăn đặc sản Hà Nội như chả cốm, chim quay, các món nướng hoặc dùng trong các bữa tiệc sum họp gia đình ngày thu đông.

Rượu Cốm giá bao nhiêu?

Mức giá của rượu cốm trên thị trường phụ thuộc vào chất lượng cốm nguyên liệu, độ nguyên chất và thời gian ngâm ủ. Bạn có thể tham khảo bảng giá trung bình dưới đây:

(Lưu ý: Mức giá có thể thay đổi tùy thuộc vào thương hiệu đóng chai, bao bì quà tặng hoặc độ lâu năm của rượu hạ thổ).

Cách bảo quản rượu Cốm

Để rượu cốm giữ được màu sắc xanh ngọc tuyệt đẹp và hương thơm bền lâu mà không bị chua hay đổi vị, bạn nên lưu ý các nguyên tắc bảo quản:

• Dụng cụ bảo quản: Tốt nhất nên đựng rượu trong chum sành không tráng men hoặc bình thủy tinh tối màu. Tránh dùng chai nhựa vì cồn có thể hòa tan độc tố nhựa trong thời gian dài.
• Nhiệt độ & Ánh sáng: Để bình rượu ở nơi khô ráo, thoáng mát, nhiệt độ ổn định từ 18°C – 25°C. Tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp làm mất màu xanh tự nhiên của cốm.
• Đậy kín nắp: Vặn chặt nắp bình sau mỗi lần rót rượu để tránh không khí lọt vào gây oxy hóa, làm suy giảm hương thơm và độ ngấy của rượu.

Lời kết

Rượu cốm không đơn thuần là một đồ uống có cồn mà còn là nét chấm phá nghệ thuật mang đậm hồn thu Hà Nội. Sự kết hợp tài tình giữa hạt cốm dẻo thơm cùng nghệ thuật ủ men truyền thống đã tạo nên một thức uống vừa ngọt ngào, vừa êm đằm khó quên.

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã nắm vững rượu cốm là gì, hiểu rõ các dòng rượu cốm sữa thơm ngon cũng như tự tin áp dụng cách ngâm rượu cốm chuẩn vị tại nhà để chiêu đãi bạn bè, người thân!