Tại nhiều vùng núi phía Bắc cũng như trong giới mê rượu thuốc, rượu ngâm hoa anh túc (hay còn gọi là rượu ngâm cây thuốc phiện, rượu 138) thường được đồn thổi như một thứ “thần dược” có khả năng trị bách bệnh, bồi bổ thể lực và tăng cường sinh lý nam giới. Tuy nhiên, đằng sau những lời truyền miệng vô căn cứ này là hàng loạt nguy cơ tiềm ẩn gây suy hại nghiêm trọng đến sức khỏe thần kinh, nội tạng, đồng thời đưa người sử dụng đối mặt với các hình phạt pháp lý nặng nề.
Bài viết này Rượu Organic sẽ phân tích toàn diện về bản chất của rượu hoa anh túc, độc tính thực sự, tác hại đối với cơ thể và các quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam.
Rượu hoa anh túc là gì?
Rượu hoa anh túc là loại rượu được chế biến bằng cách đem ngâm các bộ phận của cây anh túc bao gồm hoa, quả tươi hoặc khô, thân, lá và rễ với rượu trắng có nồng độ cồn cao. Cây anh túc trong dân gian còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như cây thuốc phiện, cây á phiện, cây phù dung hoặc cây nàng tiên.
Trong tự nhiên, anh túc là loài cây thân thảo có hoa rất đẹp với nhiều màu sắc rực rỡ như đỏ, tím, trắng, hồng. Tuy nhiên, toàn bộ các bộ phận của cây đặc biệt là phần nhựa trích từ quả chưa chín đều chứa hàm lượng lớn các hợp chất alkaloid hướng thần và gây nghiện mạnh. Khi đem toàn bộ cây ngâm vào dung dịch cồn, các hợp chất độc hại này sẽ hòa tan trực tiếp vào rượu. Do đó, rượu hoa anh túc không được xem là một loại rượu bổ hay dung dịch thảo dược thông thường mà thực chất là một dạng dung dịch chứa chất ma túy chiết xuất tự do.
Cấu trúc các thành phần trong bình rượu ngâm anh túc:
| Thành phần ngâm | Dung dịch hòa tan | Tác động / Dư lượng giải phóng |
| Thân, Lá, Rễ | Rượu trắng | Tan chất xơ, giải phóng tàn dư độc tố |
| Hoa, Quả tươi | Rượu trắng | Giải phóng lượng lớn Morphine, Codeine… |
| Nhựa cây anh túc | Rượu trắng | Nồng độ alkaloid đạt mức tối đa (nguy hiểm nhất) |
Công dụng của rượu hoa anh túc
Trong Y học Cổ truyền, quả anh túc khô đã rút sạch nhựa (được gọi là anh túc xác hay cù túc xác) từng được coi là một vị thuốc có vị chua, đắng, tính bình, chứa độc tố. Vị thuốc này được ứng dụng có kiểm soát trong một số bài thuốc chữa tiêu chảy lâu ngày, cầm máu, trị ho dai dẳng hoặc giảm đau cấp. Dưới góc độ Y học Hiện đại, trong cây anh túc có chứa hơn 30 loại alkaloid khác nhau, đáng chú ý nhất là:
- Morphine: Chất giảm đau trung ương cực mạnh (được xếp vào nhóm giảm đau bậc 3 theo WHO), có khả năng ức chế cảm giác đau, làm dịu thần kinh.
- Codeine: Có tác dụng giảm ho, long đờm và hỗ trợ giảm đau nhẹ đến trung bình.
- Papaverin & Narcotin: Có khả năng làm giãn cơ trơn, chống co thắt dạ dày, ruột và mạch máu.
Thực hư về công dụng ngâm rượu:
Nhiều người tin rằng rượu ngâm hoa anh túc giúp “bổ thận tráng dương”, “chữa bệnh đau xương khớp” hay “tăng cường sức đề kháng”. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ nghiên cứu y khoa nào chứng minh rượu ngâm hoa anh túc có khả năng tăng cường sinh lý hay chữa bách bệnh. Cảm giác hưng phấn, giảm đau khớp hay bớt mệt mỏi ngay sau khi uống thực chất chỉ là tác dụng ức chế thần kinh tạm thời của Morphine. Khi hết tác dụng của thuốc, cơn đau sẽ quay trở lại, thậm chí nghiêm trọng hơn.
Rượu hoa anh túc có gây nghiện?
Đáp án chắc chắn là CÓ.
Quá trình ngâm cồn giúp chiết xuất gần như triệt để các alkaloid có trong cây anh túc vào trong rượu. Morphine và Codeine khi đi vào cơ thể qua đường uống sẽ nhanh chóng hấp thu qua niêm mạc dạ dày và ruột, vượt qua hàng rào máu não để gắn vào các thụ thể opioid trong hệ thần kinh trung ương.
Tiến trình gây nghiện của Rượu hoa Anh Túc:
Uống rượu anh túc => Morphine ngấm vào máu => Kích thích thụ thể Opioid (Não bộ) => Thuốc hết tác dụng (Trùng xuống, thèm thuốc) => Tăng liều dùng & Tần suất uống => Phụ thuộc nặng (Nghiện ma túy)
- Cơ chế gây phụ thuộc: Việc tiêu thụ rượu hoa anh túc thường xuyên dù chỉ với liều lượng nhỏ mỗi ngày sẽ khiến não bộ quen với sự xuất hiện của Morphine ngoại sinh, dẫn đến giảm sản xuất Endorphin tự nhiên.
- Tăng ngưỡng nạp: Người uống sẽ phải tăng dần dung tích rượu tiêu thụ mới tìm lại được cảm giác hưng phấn hay dễ chịu ban đầu.
- Hội chứng thiếu thuốc: Khi dừng uống đột ngột, người dùng sẽ xuất hiện các dấu hiệu cai nghiện ma túy rõ rệt như: vã mồ hôi, tiêu chảy, đau nhức xương khớp, mất ngủ, bồn chồn, lo âu và bứt rứt không yên.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về: Rượu đinh lăng có tác dụng gì? Hương vị và cách ngâm rượu đinh lăng
Tác hại và rủi ro khi sử dụng rượu hoa anh túc
Lạm dụng hoặc tự ý ngâm uống rượu hoa anh túc mang lại những hậu quả cực kỳ nguy hiểm cho cả thể chất lẫn tinh thần:
1. Ngộ độc cấp tính và suy hô hấp
Morphine có tác dụng ức chế trung khu hô hấp ở hành não. Uống rượu hoa anh túc quá liều hoặc ngâm với nồng độ quá đặc có thể dẫn tới ngộ độc cấp tính với các triệu chứng: co đồng tử (đồng tử nhỏ như đầu đinh), tụt huyết áp, nhịp tim chậm, chậm nhịp thở, hôn mê sâu và nguy cơ tử vong do ngừng thở.
2. Tổn thương nặng nề hệ thần kinh
Kết hợp giữa ethanol (cồn trong rượu) và chất ma túy khiến tế bào thần kinh bị suy thoái nhanh chóng. Người dùng thường xuyên dễ gặp phải tình trạng ảo giác, hoang tưởng, suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, rối loạn hành vi và trầm cảm.
3. Suy giảm chức năng gan và thận
Gan và thận phải hoạt động hết công suất để đào thải cùng lúc cả cồn lẫn các độc tố alkaloid chưa qua xử lý bài bản. Sử dụng lâu ngày sẽ dẫn đến xơ gan, suy gan và suy thận mãn tính.
4. Suy giảm chức năng sinh lý nam giới
Mặc dù được đồn thổi là “chủ trị yếu sinh lý”, nhưng việc lạm dụng Morphine trong rượu anh túc lại làm ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn, khiến nồng độ Testosterone sụt giảm. Về lâu dài, người uống sẽ bị rối loạn cương dương, giảm ham muốn tình dục và suy nhược cơ thể.
| Cơ quan bị tác động | Tác hại ngắn hạn | Hậu quả dài hạn |
| Hệ thần kinh | Hưng phấn giả tạo, ảo giác, hoa mắt | Nghiện ma túy, suy giảm trí nhớ, rối loạn tâm thần |
| Hệ hô hấp | Ức chế nhịp thở, thở chậm | Suy hô hấp cấp, nguy cơ tử vong do quá liều |
| Gan & Thận | Tăng men gan, ngộ độc nhẹ | Suy gan, xơ gan, suy thận mãn tính |
| Hệ sinh dục | Kéo dài thời gian quan hệ tạm thời | Giảm Testosterone, liệt dương, mất ham muốn |
Rượu hoa anh túc có bị cấm tại Việt Nam không?
Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm tất cả các hành vi liên quan đến việc gieo trồng, thu hoạch, tàng trữ, mua bán, vận chuyển và sử dụng cây anh túc cũng như các chế phẩm từ cây anh túc (bao gồm cả rượu ngâm).
1. Xử phạt hành chính
- Hành vi sử dụng: Người uống rượu ngâm hoa anh túc khi bị kiểm tra xét nghiệm cho kết quả dương tính với chất ma túy sẽ bị xem là hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Theo khoản 1 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng và bị tịch thu tang vật.
- Hành vi tàng trữ: Việc lưu giữ các bình rượu ngâm cây anh túc trong nhà có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy.
- Hành vi trồng cây: Trồng cây anh túc để lấy hoa/quả ngâm rượu sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng theo khoản 3 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
2. Truy cứu trách nhiệm hình sự
Tùy thuộc vào thể tích, hàm lượng Morphine hoặc số lượng cây anh túc tàng trữ/ngâm rượu, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự:
- Tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017): Nếu lượng chất ma túy chiết xuất trong rượu vượt ngưỡng quy định, người tàng trữ bình rượu ngâm có thể đối mặt với mức án phạt tù từ 01 năm đến 05 năm, hoặc cao hơn tùy tình tiết tăng nặng.
- Tội trồng cây có chứa chất ma túy (Điều 247 Bộ luật Hình sự): Trồng từ 500 cây anh túc trở lên hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 07 năm.
Những ai tuyệt đối không nên sử dụng rượu hoa anh túc?
Do mức độ nguy hại cao và chứa ma túy, tất cả mọi người đều không nên sử dụng loại rượu này. Đặc biệt, những nhóm đối tượng dưới đây nếu tiếp xúc sẽ gặp nguy hiểm đe dọa trực tiếp tính mạng:
- Phụ nữ mang thai và cho con bú: Morphine đi qua hàng rào nhau thai và sữa mẹ, gây dị tật thai nhi, sảy thai hoặc làm trẻ sơ sinh bị ngộ độc, phụ thuộc ma túy bẩm sinh.
- Trẻ em và thanh thiếu niên: Hệ thần kinh chưa phát triển hoàn thiện rất dễ bị tổn thương vĩnh viễn.
- Người có bệnh lý nền về gan, thận, tim mạch: Rượu làm tăng áp lực cho gan thận, trong khi Morphine làm tụt huyết áp và loạn nhịp tim.
- Người bị suy hô hấp, hen suyễn: Nguy cơ ngừng thở cao do tác dụng ức chế hô hấp của alkaloid.
- Tài xế, người vận hành máy móc: Dễ gây mơ màng, ảo giác, mất kiểm soát hành vi, dẫn đến tai nạn giao thông nghiêm trọng.
Một số câu hỏi thường gặp về rượu hoa anh túc
Rượu hoa anh túc có chữa được bệnh không?
Không. Rượu ngâm anh túc tự chế tại nhà không phải là thuốc chữa bệnh. Các cảm giác bớt đau nhức hay êm bụng chỉ là do tác dụng giảm đau, co thắt tạm thời của Morphine và Papaverin. Sử dụng kéo dài không trị được gốc bệnh mà còn gây nghiện và làm tàn phá cơ thể.
Vì sao không nên tự ngâm hoặc tự sử dụng tại nhà?
Bởi vì người dân không có thiết bị để định lượng hay loại bỏ các độc tố gây hại. Việc tự ý ngâm nguyên cây tươi vào rượu khiến nồng độ chất ma túy hòa tan không được kiểm soát, rất dễ dẫn đến ngộ độc cấp. Ngoài ra, việc tàng trữ bình rượu này trong nhà đã là hành vi vi phạm pháp luật.
Ngâm rượu hoa anh túc có vi phạm pháp luật không?
Có. Bất kỳ hành vi ngâm, sở hữu, mua bán hay cho tặng rượu ngâm cây/hoa anh túc đều bị tính là vi phạm pháp luật về phòng chống ma túy và sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Lời kết
Rượu hoa anh túc hoàn toàn không phải là “thần dược” hay “rượu quý” như những lời đồn thổi trên thị trường. Việc ngâm và uống loại rượu này tiềm ẩn rủi ro cực lớn đối với sức khỏe từ nguy cơ nghiện ma túy, tổn thương nội tạng cho đến tử vong do ngộ độc. Bên cạnh đó, các chế tài pháp luật nghiêm khắc tại Việt Nam sẽ xử lý nặng mọi hành vi liên quan đến loại rượu chứa chất cấm này. Vì sự an toàn của bản thân và gia đình, hãy tuyệt đối nói không với rượu ngâm hoa anh túc và chủ động tìm kiếm các giải pháp chăm sóc sức khỏe an toàn, chính thống từ y học.